Gold price – सोनं हे भारतीयांच्या जीवनाचा एक अविभाज्य भाग आहे. लग्नकार्य असो, सण-उत्सव असो किंवा आर्थिक संकटाची वेळ असो — सोन्याकडे नेहमीच विश्वासार्ह आधार म्हणून पाहिले जाते. मात्र गेल्या काही वर्षांत सोन्याच्या किमती इतक्या गगनाला भिडल्या की सर्वसामान्य माणसाला त्याची खरेदी करणे कठीण झाले. आता मात्र बाजारात एक वेगळीच हवा वाहू लागली आहे आणि ग्राहकांमध्ये उत्सुकता निर्माण झाली आहे.
गेल्या काही महिन्यांत सोन्याचा दर प्रति तोळा १.८४ लाख रुपयांपर्यंत पोहोचला होता. हा आकडा ऐकूनच सामान्य कुटुंबांनी आपल्या खरेदीचे बेत रद्द केले. मध्यमवर्गीय घरांमध्ये मुलीच्या लग्नासाठी वर्षानुवर्षे जपलेली बचत कमी पडू लागली. अशा परिस्थितीत अनेकांनी सोन्याऐवजी इतर पर्यायांचा विचार करण्यास सुरुवात केली.
परंतु फेब्रुवारी महिन्याच्या सुरुवातीपासून बाजाराने एक वेगळे वळण घेतले. अवघ्या दोन आठवड्यांच्या कालावधीत सोन्याच्या दरात सुमारे ३६ हजार रुपयांची लक्षणीय घट नोंदवली गेली. सध्या हा दर प्रति तोळा अंदाजे १,५६,२०० रुपयांच्या आसपास स्थिरावला आहे. महिनाभराचा विचार केला असता ही घट सुमारे २४,५०० रुपयांची म्हणजेच १३.५० टक्क्यांच्या जवळपास आहे.
ही घसरण केवळ आकड्यांपुरती मर्यादित नाही, तर त्यामागे गहिरे जागतिक कारण दडलेले आहे. जगभरातील आर्थिक आणि राजकीय घडामोडी सोन्याच्या मागणीवर थेट परिणाम करतात. डॉलरची ताकद, देशांदेशांमधील व्यापार संबंध आणि मध्यवर्ती बँकांची खरेदी धोरणे यांचा एकत्रित परिणाम म्हणून सोन्याचे दर वर-खाली होत असतात. त्यामुळे सद्यस्थितीतील घसरण नक्की कशामुळे होत आहे हे समजून घेणे आवश्यक आहे.
Bloomberg या आंतरराष्ट्रीय वृत्तसंस्थेने एक महत्त्वाची माहिती दिली आहे. रशियातील क्रेमलिन प्रशासन अमेरिकेसोबत पुन्हा एकदा आर्थिक संबंध सुधारण्याच्या दिशेने विचार करत असल्याचे सांगितले जात आहे. जर मॉस्कोने डॉलरआधारित व्यवहार पुन्हा सुरू केले, तर त्याचा थेट परिणाम जागतिक सोन्याच्या मागणीवर होण्याची शक्यता आहे. हे घडले तर सोन्याची मागणी कमी होऊन दरांवर दबाव येऊ शकतो.
गेल्या काही वर्षांत BRICS देशांनी डॉलरवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी ठोस पावले उचलली. पर्यायी व्यवहार प्रणाली विकसित करण्याच्या हेतूने या देशांनी मोठ्या प्रमाणावर सोन्याचा साठा वाढवला. मध्यवर्ती बँकांनी सातत्याने सोन्याची खरेदी केल्यामुळे जागतिक बाजारात मागणी वाढली आणि दर विक्रमी उंचीवर पोहोचले. आता जर हे समीकरण उलटे झाले तर दरांमध्ये मोठी घसरण होऊ शकते.
PACE 360 या आंतरराष्ट्रीय संशोधन संस्थेचे तज्ज्ञ अमित गोयल यांनी एक धाडसी परंतु विचारप्रवर्तक भाकित केले आहे. त्यांच्या मते, २०२७ च्या अखेरपर्यंत भारतात सोन्याचा दर प्रति तोळा १ लाख रुपयांपेक्षाही कमी होऊ शकतो. हा अंदाज ऐकून गुंतवणूकदार आणि सामान्य ग्राहकांमध्ये मोठी खळबळ उडाली. अनेकांनी आता खरेदी पुढे ढकलण्याचा निर्णय घेतला आहे.
आंतरराष्ट्रीय COMEX कमॉडिटी एक्स्चेंजवरही सोन्याचे दर खाली येण्याचे संकेत मिळत आहेत. तज्ज्ञांच्या अंदाजानुसार, हे दर प्रति औंस ३,००० डॉलरपर्यंत येऊ शकतात. सध्याच्या उच्चांकाच्या तुलनेत ही घसरण मोठी मानली जाईल. जागतिक बाजारातील या घसरणीचे पडसाद भारतीय बाजारातही उमटणार हे निश्चित आहे.
भारतातील सोन्याचे दर हे मुख्यत्वे आंतरराष्ट्रीय किमती, रुपया-डॉलर विनिमय दर आणि आयात शुल्क यावर अवलंबून असतात. जर जागतिक स्तरावर दर कमी झाले, तर देशांतर्गत बाजारात प्रति तोळा दर ९० हजार ते १ लाख रुपयांच्या दरम्यान येण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. हे घडले तर मध्यमवर्गीय कुटुंबांसाठी तो खऱ्या अर्थाने आनंदाचा क्षण ठरेल.
मात्र या सर्व अंदाजांकडे सावधपणे पाहणे आवश्यक आहे. सोन्याच्या दरांवर परिणाम करणारे घटक अत्यंत गुंतागुंतीचे आणि अनिश्चित असतात. जागतिक महामारी, युद्धजन्य परिस्थिती, केंद्रीय बँकांचे व्याजदर निर्णय आणि मोठ्या अर्थव्यवस्थांमधील राजकीय बदल हे सर्व घटक एकट्याने किंवा एकत्रितपणे सोन्याचे दर बदलू शकतात. त्यामुळे कोणताही एकच अंदाज अंतिम मानणे चुकीचे ठरेल.
सध्याच्या परिस्थितीत ग्राहकांसमोर एक महत्त्वाचा प्रश्न उभा आहे — आत्ता सोनं खरेदी करावं का थांबावं? लग्नाची तयारी असलेल्या कुटुंबांना हा प्रश्न विशेषत्वाने भेडसावत आहे. दर आणखी खाली जाण्याची शक्यता असेल, तर काही महिने थांबणे फायद्याचे ठरू शकते. परंतु बाजार कधीच पूर्ण अंदाजात येत नाही, हेही लक्षात ठेवले पाहिजे.
तज्ज्ञ मंडळी नेहमीच सोन्याकडे दीर्घकालीन गुंतवणूक म्हणून पाहण्याचा सल्ला देतात. अल्पकालीन बाजारातील चढउतारांवर आधारित निर्णय बऱ्याचदा नुकसानकारक ठरतात. स्वतःच्या आर्थिक स्थितीचे, गरजेचे आणि भविष्यातील उद्दिष्टांचे योग्य मूल्यमापन करूनच खरेदीचा निर्णय घ्यावा. घाईघाईत केलेल्या निर्णयांमुळे पश्चाताप होण्याची शक्यता जास्त असते.
सोन्याच्या किमती खाली आल्या, तर त्याचा सर्वात मोठा लाभ मध्यमवर्गीय कुटुंबांना होईल. वर्षानुवर्षे काटकसरीने बचत करणाऱ्या पालकांना मुलीच्या लग्नात चांगले दागिने देणे शक्य होईल. सणासुदीला दागिन्यांची खरेदी पुन्हा आनंददायी अनुभव बनेल. या वर्गाला खरोखरच सोन्याचे दिवस येण्याची प्रतीक्षा आहे.
गुंतवणूकदारांच्या दृष्टिकोनातूनही हा काळ महत्त्वाचा आहे. कमी दरात खरेदी करण्याची संधी साधली तर भविष्यात चांगला परतावा मिळण्याची शक्यता असते. मात्र त्यासाठी बाजाराचे बारकाईने निरीक्षण आणि योग्य वेळेची निवड यांची गरज आहे. घाईगर्दीपेक्षा धीर धरणे हे गुंतवणुकीत नेहमीच फायदेशीर ठरते.
एकंदरीत सांगायचे तर, सोन्याच्या बाजारात आता मोठे बदल होण्याचे संकेत मिळत आहेत. जागतिक राजकारण, आर्थिक धोरणे आणि देशादेशांमधील संबंध या सर्वांचा एकत्रित परिणाम पुढील काही महिन्यांत स्पष्ट होईल. भारतातील सोन्याचा दर १ लाखांच्या खाली जाईल का, हे पाहणे नक्कीच रंजक असेल. तोपर्यंत बाजारातील हालचालींवर बारीक नजर ठेवणे आणि विश्वासार्ह माहितीच्या आधारे निर्णय घेणे — हेच शहाणपणाचे लक्षण आहे.
